Dr. Haluk Nurbaki

ONK. DR. HALUK NURBAKÄ°
(Kâdîrî Tarikatında zikir ve mûsikinin yeri)
Mûsikiden ziyade terennüm de diyebiliriz. Bu terennümün daha güzeli, âhengi, bazıları bilmezde bütün evrende müzik var der, siz niye müzikten kaçıyorsunuz?.. der… Evrende âhenk ve terennüm vardır. Bunlar farklı ÅŸeylerdir. Yani bir sesin güzel, yahut eksik olması deÄŸil, âhenkli bir çizgi tâkip etmesi müziktir aslında…
Gerek Mevlevî müziÄŸinden, gerek Türk Tasavvuf MüziÄŸi dediÄŸimiz, Osmanlıların geliÅŸtirdiÄŸi musikîde dikkat ederseniz müthiÅŸ bir âhenk vardır. Bu âhenk, nefse fırsat vermeyen gönlün, zevk bujilerinden çıkan titreÅŸimlerdir. Nefse fırsat vermez, ama gönle zevk verir. Bu gönlün zevk âhengini, titreÅŸimini saÄŸlamak için, Kâdirîlikte mûsikîde fevkâlade önemli bir hadise ÅŸudur: Gönle biran önce söylediÄŸimiz cereyanı aktarırken, onu bir zevk düzeyine getirmek ister. Yani o ufak ufak sedalarla, âhenklerle, terennümlerle gönlü zevk âlemine getirmek ister ki, kendisine verdiÄŸi bu Ä°LÂHÄ° CERYAN, oturduÄŸu zaman ÅŸaşırmasın, aÄŸzı kapalı, torbası büzük olmasın, torbanın aÄŸzını açmak ister.
Onun için, Kâdirîlikteki zikirden önceki bu terennüm, fevkalâde önemlidir. Çünkü açılmamış gönüllerin toplu zikirleridir. Açılmamış gönüllerin hepsinin birden yeniden açılmasını temin etmek için araya yeniden bu terennümü sokarlar ki, arada açılmamış gönüller varsa, onlar da açılsın diye… Yani zikir dediÄŸimiz o müthiÅŸ Ä°lâhi cereyanın gönle oturması için bir ön geçiÅŸtir.
Dünyanın seslerinden ötede bir takım seslerin olduÄŸunu hatırlatmıştır. O sesleri hatırladığı zaman, bilhassa Kadirî müziÄŸinde kısa melodiler vardır. Fakat bu melodiler âdeta cennetten alınıp getirilmiÅŸ, takdim edilmiÅŸ gibidir. Onları duyduÄŸu zaman gönlün kapağının açılması çok kolaylaşır. Çünkü onun aslî müziÄŸidir. Bu bakımdan bu müziklerin terennümleri gönlü açar.
Gerçi Kadirîlik dediÄŸimiz zaman, onu söylemeyi unuttum, çok geniÅŸ bir yelpazesi vardır. Yani müziÄŸin hiç girmediÄŸi kısımlar da vardır, çok hakim olduÄŸu kısımlar da vardır. Netice itibariyle, KadirîliÄŸin temelinde bu müzik, gönlün torbasının aÄŸzını açışta, titreÅŸimleri oraya doÄŸru yuvarlayışta çok hikmetli bir sırra sahiptir.
Bilhassa Pakistan ve BaÄŸdat’ta zikirlerin arasına bu mûsikînin yer aldığı topluluklar çoktur. Bazı yerlerde de yalnız zikirler halinde cereyan etmektedir. Burada bir ÅŸey daha var. Her yerde bir ekip bulmak da kolay deÄŸildir. Çünkü gerek Mevlevî mûsîkisinin aslı, hakikisi, gerekse Kâdiri mûsikîsinin aslı, hakikisi öyle zannettiÄŸiniz gibi sıradan notalarla icra edilebilecek bir ÅŸey deÄŸildir. Bir aÅŸk ve ÅŸevk olması lazımdır. Onun için uygun kiÅŸiler bulunmadığı için bazı zikirlerde bu müzik eksiktir, yoksa bir müziÄŸi vardır ve daimdir…
Devamı var…